Mulch ve Toprak Örtüsü Kullanımı
Toprağınız her sulamadan sonra hızla kuruyorsa, yüzeyde kabuk oluşuyorsa ve yabani otlar durmadan geri geliyorsa sorun sulama sıklığınız olmayabilir. Toprağın üstü çıplaktır. Güneş ve rüzgâr nemi doğrudan alır.
Sorun: Çıplak toprak nemi tutamaz
Bahçede en çok su, bitkinin köküne ulaşmadan buharlaşarak kaybolur. Çıplak yüzey bunu hızlandırır.
- Üst 2-3 cm bir yaz gününde birkaç saatte kurur.
- Kuruyan yüzey sertleşir, su içeri girmek yerine akıp gider.
- Boş kalan her santimetrekare yabani ot tohumu için davetiye olur.
- Yağmur ve hortum suyu toprağı sıçratır; yapraklara bulaşan toprak hastalık taşır.
- Toprak sıcaklığı gün içinde çok dalgalanır, ince kökler zorlanır.
Mulch nedir, bahçede ne işe yarar?
Mulch, toprağın üzerine serilen koruyucu örtü katmanıdır. Türkçede "malç" veya "toprak örtüsü" olarak da geçer. Organik (saman, yaprak, ağaç kabuğu) ya da inorganik (çakıl, örtü kumaşı) olabilir.
Yaptığı işler kısaca şöyle:
- Nemi tutar. Buharlaşmayı azaltır, sulama aralığını uzatır.
- Yabani otu bastırır. Tohumlar ışık görmezse çimlenmez.
- Sıcaklığı dengeler. Yazın serin, geçiş dönemlerinde daha ılıman kök bölgesi.
- Toprak yapısını korur. Kabuklanma ve erozyon azalır.
- Organik olanlar toprağı besler. Zamanla çürüyüp humusa dönüşür.
- Hasadı temiz tutar. Çilek, kabak gibi yere yatan meyveler çamura değmez.
Mulch bir gübre değildir. Beslenme ihtiyacını tek başına karşılamaz; gübreleme konusunu ayrıca ele almak gerekir.
Seçenekleri karşılaştırma
| Malzeme | Kalınlık | Nerede iyi | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Saman / kuru ot | 5-8 cm | Sebze sıraları, domates, kabak | Tohumlu saman ot getirir; rüzgârda uçar |
| Kuru yaprak (ufalanmış) | 5-7 cm | Her yer, bedava kaynak | Bütün yaprak keçeleşir, suyu geçirmez |
| Ağaç kabuğu / odun talaşı | 5-7 cm | Çalı, meyve ağacı, yol kenarı | Yıllık sebzede yavaş çürür, azot tutabilir |
| Kompost | 2-3 cm | Sebze ve çiçek yatakları | İnce serilirse ot bastırma gücü zayıf |
| Karton / gazete | 1-2 kat + üstüne örtü | Yeni yatak açmak, inatçı ot alanı | Parlak baskılı ve bantlı kartondan kaçının |
| Çakıl / volkanik taş | 3-5 cm | Saksı üstü, kaktüs, süs alanları | Isı yansıtır, toprağı beslemez, kaldırmak zor |
| Geçirimli örtü kumaşı | Tek kat | Kalıcı çalı ve ağaç altları | Sebzede pratik değil, üstünde ot kök salar |
| Çim biçme artığı | 2-3 cm, kuruttuktan sonra | Sıra aralarında | Kalın ve taze serilirse kokar, çamurlaşır |
Nasıl uygulanır: adım adım
- Zamanlama. Toprak ısındıktan sonra serin. Erken serilen kalın örtü toprağı soğuk tutar.
- Önce otları temizle. Mulch mevcut otu öldürmez, sadece yenisini engeller.
- Önce iyice sula. Kuru toprağın üstüne örtü sererseniz kuruluğu hapsedersiniz.
- Eşit ser. Organik malzemede 5 cm alt sınır, 8 cm üst sınır iyi bir aralıktır.
- Gövde dibini boş bırak. Sap çevresinde 3-5 cm halka açın. Nemli örtüye yapışan gövde çürür.
- Ağaçlarda "volkan" yapma. Örtüyü gövdeye yığmak yerine düz halka şeklinde yayın.
- Tazele. Organik mulch incelir. Sezon ortasında bir kez elden geçirin.
Mulch sulamayı nasıl değiştirir?
Örtü sayesinde daha seyrek ama daha derin sulama düzenine geçersiniz. Bu, doğru sulama tekniklerinin temel mantığıyla aynıdır.
- Nemi parmakla kontrol edin. Örtüyü kenara itin, 3-4 cm derine bakın. Nemliyse sulamayın.
- Su örtünün üstünde kalmasın. Damla sulama hortumunu mulch altına yerleştirin.
- İlk iki hafta alışma dönemidir. Eski sıklıkla sularsanız aşırı sulama riski doğar; kök çürümesi ve mantar hastalıkları buradan çıkar.
- Saksılarda kural aynı ama katman daha ince: 1-2 cm yeterli. Drenaj deliğini kapatmayın.
Sık yapılan hatalar
- Çok kalın serip toprağı havasız bırakmak.
- Islanmamış toprağı örtmek.
- Tohum ekilen yatağı örtmek. Fideler çıkana kadar bekleyin.
- Taze çim artığını kalın yığmak.
- Süs çakılını sebze yatağına koymak. Sonra sökmek çok zahmetlidir.
- Örtüyü sererken yabani ot köklerini içeride bırakmak.
Yeni başlayan için öneri
Karar vermekte zorlanıyorsanız şu basit yolu izleyin:
- Sebze yatağı: 2 cm kompost, ü